แนวทางการวินิจฉัย ดูแลรักษาผู้ป่วยถูกงูพิษกัดในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2568

Read Time:2 Minute, 17 Second

สถานการณ์ของผู้ป่วยที่ถูกงูกัดและเสียชีวิต มีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง อันเป็นปัญหาสาธารณสุขของประเทศไทย การให้การวินิจฉัยและรักษาผู้ถูกงูพิษกัดล่าช้าเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำ ให้ผู้ป่วยเสียชีวิต อาจเกิดจากการไม่ทราบชนิดของงูพิษที่กัด หรือไม่รู้จักงูพิษ ซึ่งแนวทางการลดอัตราการเสียชีวิตจากงูพิษกัด ต้องเริ่มตั้งแต่การให้ความรู้ภาคประชาชน การปฐมพยาบาลเบื้องต้นที่ถูกต้องก่อนนำ ส่งโรงพยาบาลการรักษาที่ได้มาตรฐาน รวมถึงมีการบริหารจัดการให้มีเซรุ่มอย่างเพียงพอ และการส่งต่อผู้ป่วยอย่างปลอดภัยโดยกรมการแพทย์ได้มีการจัดทำ แนวทางการดูแลรักษาผู้ป่วยถูกงูพิษกัดขึ้น เมื่อปี พ.ศ. 2547 เพื่อให้แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ได้ใช้เป็นแนวทางในการดูแลรักษาผู้ป่วย ดังนั้น เพื่อให้แนวทางดังกล่าวมีเนื้อหาที่เหมาะสมกับสถานการณ์ในปัจจุบัน กรมการแพทย์จึงมีการปรับปรุงแนวทางการวินิจฉัย ดูแลรักษาผู้ป่วยถูกงูพิษกัดในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2568 ขึ้น มีเนื้อหาครอบคลุมตั้งแต่ลักษณะงูมีพิษที่พบในประเทศไทยและพยาธิกำเนิดของพิษงู แนวทางการวินิจฉัยการรักษาผู้ป่วยที่ได้รับพิษจากงูกัด และกรณีศึกษาตลอดจนการบริหารจัดการเซรุ่มต้านพิษงู

แนวทางการวินิจฉัย ดูแลรักษา ผู้ป่วยถูกงูพิษกัด Download

โรคงูพิษกัด เกิดจากสารพิษในงูที่กัดซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิต จากรายงานขององค์การอนามัยโลก (WHO) พบว่า มีผู้ถูกงูกัดทั่วโลกประมาณ 4.5 – 5.4 ล้านรายต่อปี โดยมีอาการบาดเจ็บหลังจากถูกงูพิษกัดประมาณ 1.8 – 2.7 ล้านราย เสียชีวิต 81,000 – 138,000 ราย จากภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ โดยเฉพาะในแถบเอเชีย พบผู้ป่วยงูกัดมากถึง 2 ล้านคนต่อปี กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง ได้แก่ เกษตรกรในชนบท คนเลี้ยงสัตว์ ชาวประมง พรานล่าสัตว์ แรงงานเด็ก ประชาชนที่อาศัยในบ้านที่ก่อสร้างไม่ดีรวมถึงผู้ด้อยโอกาสทางการศึกษา และผู้ที่เข้าถึงการดูแลสุขภาพได้อย่างจำกัด

ปัญหางูกัดยังเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย และเป็นปัญหาที่พบบ่อยในเวชปฏิบัติทั่วไป เนื่องจากประเทศไทยตั้งอยู่ในเขตร้อน มีลักษณะภูมิประเทศและอากาศที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิตของงูหลายชนิด ซึ่งกระจายอยู่ทั่วทุกภูมิภาค งูพิษที่พบในประเทศไทย สามารถแบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่

งูที่มีพิษต่อระบบประสาท ได้แก่ งูเห่าไทย งูเห่าพ่นพิษ งูจงอาง งูสามเหลี่ยม และงูทับสมิงคลา
งูที่มีพิษต่อระบบเลือด ได้แก่ งูแมวเซา งูกะปะ และงูเขียวหางไหม้
งูที่มีพิษต่อกล้ามเนื้อ ได้แก่ งูทะเล